EVLENME ÖDENEĞİ-ÇEYİZ PARASI

“Evlenme ödeneği” ya da halk arasındaki tabir ile “çeyiz parası” adından da anlaşılabileceği gibi evlilik halinde ödenen bir tutardır. Ölüm geliri veya ölüm aylığı almakta olan kız çocukları, evlenmeleri halinde almakta oldukları meblağın 2 yıllık toplamı tutarında toplu ödeme alır. Buna evlenme ödeneği(çeyiz parası) denir.

Kanunda açıkça evlenme ödeneğinin(çeyiz parası) kız çocuklarına bağlanacağı belirtildiği için erkek çocukları ve eşler söz konusu ödenekten faydalanamayacaktır. Konuya ilişkin düzenleme içeren 5510 s. Kanunun 37. maddesinin ilk halinde evlenme ödeneği(çeyiz parası) konusundaki hak sahipleri “eş ve çocuklar” şeklinde belirtilmişti. Ve söz konusu hak sahiplerinin alacakları toplu ödeme de 1 yıllık aylık-gelir toplamından ibaretti. Bu durumda evlenme ödeneğinden kız çocukları ile birlikte erkek çocuklar ve eşte faydalanabilmekteydi. Ancak 5754 s. Kanun ile yapılan değişiklik ile evlenme ödeneğinden(çeyiz parası) faydalanabilecek kişiler kız çocukları ile sınırlandırılmıştır ve toplu ödenecek tutar 1 yıl yerine 2 yıllık toplam şeklinde değiştirilmiştir.

Önemle belirtmek gerekir ki evlenme ödeneğinden faydalanabilmek için SGK`ya talepte bulunmak gerekir. Yoksa talep olmadan sırf evlenilmiş olması halinde SGK tarafından bir ödeme yapılmaz.

Evlenme ödeneği(çeyiz parası) ne zamana kadar talep edilebilir?

Evlenme ödeneği(çeyiz parası) 5 yıl içerisinde istenmezse talep etme hakkı düşecektir. Konuya ilişkin düzenleme içeren 5510 s. Kanunun “Zamanaşımı, hakkın düşmesi ve avans” başlıklı 97. Maddesine göre; “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazası, meslek hastalığı, vazife malûllüğü ve ölüm hallerinde bağlanması gereken gelir ve aylıkların, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar.

Kuruma müracaat etmemenin haklı bir sebebe dayandığını genel hükümlere göre ispat edenler hakkında, yukarıdaki hükümler uygulanmaz.

Kısa vadeli sigorta kollarından ve ölüm sigortasından kazanılan diğer haklar, hakkın doğduğu tarihten itibaren beş yıl içinde istenmezse düşer. ” denilmiştir.

Kız çocuğu ödenek aldığı tarihten sonra, 2 yıllık süre geçmeden boşanırsa aylık-gelir almaya devam edebilir mi?

Kişi diğer şartlar mevcut olsa da 2 yıllık süre dolmadan boşanırsa aylık-gelir bağlanması için talepte bulunsa da 2 yıllık süre doluncaya kadar aylık ve gelir bağlanması durumu söz konusu olmaz. Ancak söz konusu hak sahibi, 2 yıllık süre dolmuş olmasa da genel sağlık sigortasından faydalanabilir.

Evlenme ödeneği(çeyiz parası) birden fazla kez alınabilir mi?

Maalesef ki evlenme ödeneği(çeyiz parası) yalnızca bir kez alınabilir. Kişi 2 yıllık süre geçtikten sonra tekrar evlense de evlenme ödeneğini(çeyiz parası) tekrar alamaz. Ancak söz konusu ödeneğin ilk evlilikte alınması gerekliliği söz konusu değildir. Kişi ilk evliliğinde talep etmiş olmasa da daha sonra (tabi bir defaya mahsus olmak üzere) 2. , 3. veya daha sonra gelen evliliklerinde de talepte bulunabilir.

2 yıl geçtikten sonra diğer hak sahiplerinin aylıklarında değişme olur mu?

Evlenme ödeneği verilmesi halinde, diğer hak sahiplerinin aylık veya gelirleri evlenme ödeneği verilen sürenin bitimini takip eden ödeme döneminden itibaren 34 üncü maddeye göre yeniden belirlenir. Bu durumda örneğin; 2 yıllık sürenin dolduğu tarihten önce % 25 oranında aylık alan çocuklar, 2 yıllık sürenin dolduğu tarihten itibaren kendisinden başka aylık alan hak sahibinin bulunmaması durumunda %50 oranında aylık almaya başlayacaktır.

Gelir-aylık alınmamış olsa da evlenme ödeneği(çeyiz parası) alınabilir mi?

Maalesef ki gelir-aylık almayan hak sahiplerinin evlenme ödeneği(çeyiz parası) alması söz konusu değildir. Çünkü Kanunun ilgili maddesinde açıkça “Evlenmeleri nedeniyle, gelir veya aylıklarının kesilmesi gereken…” dendiği için gelir-aylık almakta olup da evlenmesi nedeniyle aylığı kesilecek olanlardan bahsedilmektedir. Bu nedenle de evlenmeden önce gelir-aylık almayan kız çocuklarına evlenme ödeneği(çeyiz parası) ödenmeyecektir.

Evlenme ödeneği(çeyiz parası) aldıktan sonra çalışılabilir mi?

Evlenme ödeneği(çeyiz parası) aldıktan sonraki 2 yıllık sürede çalışmama gibi bir şart söz konusu değildir. Çalışması halinde almış olduğu evlenme ödeneği(çeyiz parası) geri istenmez.

www.gurselavukatlik.com

Avukat Erdoğan KAYA