KİRAZ ÜRETİCİSİ ZOR DURUMDA

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, kirazda bolluğun üretici fiyatını 1 liraya kadar düşürdüğünü bildirerek, “Bin bir emekle ürettikleri üründen hak ettiği geliri elde edemeyen üreticilerimiz zor durumda. Bu yıl kirazda üretimin yüzde 16,8 artışla 445 bin 556 tondan, 520 bin 776 tona çıkması bekleniyor” dedi.

Bayraktar, yaptığı açıklamada, bu yıl kiraz hasadının yoğunlaşmaya başlamasıyla birlikte bol miktarda ürünün piyasaya arz edilmeye başlandığını, bunun da fiyatlarda ani düşüşe sebep olduğunu belirtti. Şemsi Bayraktar, kirazın da içinde bulunduğu yaş meyvelerin yüksek oranda su, yaşam için önem arz eden mineraller, düşük oranda protein, karbonhidrat ve yağ içermeleri nedeniyle sağlıklı beslenmenin önemli bir parçası haline geldiğini vurguladı.

Ayrıca bünyelerinde antioksidanlar, bitkisel kimyasallar, diyet lifi gibi yararlı bileşenleri içermeleri nedeniyle de kronik hastalıklara karşı koruyucu özellik taşıdığını belirten Bayraktar, yaş meyvelerin vücudun zararlı maddelerden temizlenmesini sağladığını bildirdi.

Türkiye kiraz üretiminde yüzde 21,5 payla birinci-

Sağlık üzerindeki etkilerinin yanı sıra ülke ekonomisine önemli katkıları olan kirazın üretimin yıllar itibarıyla arttığını belirten Bayraktar, şunları kaydetti:

“2005 yılında 280 bin ton kiraz üretimi, 2014 yılında 445 bin 556 tona çıktı. 2015 yılında ise 2014 yılına göre, yüzde 16,8 artışla 520 bin 776 tona çıkması bekleniyor. Yıllar itibarıyla görülen üretim artışında verilen desteklerin yanı sıra kirazda araştırmacısından üreticisine, üreticisinden ihracatçısına kadar sektörde faaliyet gösteren tüm tarafların önemli katkıları oldu.

Türkiye, dünya üretiminden aldığı yüzde 21,5’lik payla birinci sırada bulunuyor. Ülkemizi yüzde 13,1’lik payla ABD, yüzde 8,7’lik payla İran, yüzde 5,7’lik payla İtalya, yüzde 4,4’lük payla Özbekistan, yüzde 4,2’lik payla İspanya, yüzde 4’lük payla Şili izliyor.”

-“İller arasında birincilik Konya’da”-

Kiraz üretiminde iller arasında birinciliği yüzde 11,5 ile Konya’nın aldığını, bu ili yüzde 9,2 ile İzmir, yüzde 8,3 ile Afyonkarahisar, yüzde 7,6 ile Manisa, yüzde 6 ile Bursa, yüzde 4,9 ile Antalya, yüzde 4,8 ile Isparta’nın izlediğini belirten Bayraktar, Mayıs ayında İzmir’de başlayan kiraz hasadının Ağustos ayında Konya’da sona erdiğini bildirdi.

Bu yıl kiraz hasadının yoğunlaşmaya başlamasıyla birlikte bol miktarda ürünün piyasaya arz edilmeye başlandığına dikkati çeken Bayraktar, şu bilgileri verdi:

“Kirazda hasat dönemi olmasının yanı sıra, içinde bulunduğumuz üretim döneminde meydan gelen dolu ve aşırı yağışlar nedeniyle başta çatlama olmak üzere yaşanan kalite kayıpları, meyve tutumunun fazla olduğu yerlerde meyvenin küçük kalması da fiyatlarda düşüşe yol açtı. Önemli üretim merkezlerinden derlediğimiz ortalama verilere göre, Mayıs ayı sonu itibarıyla 3 lira 75 kuruş olan 1 kilogram kirazın üretici fiyatı, 10 Haziran 2015’de 3 liraya, Haziran ayı sonu itibarıyla da 2 lira 13 kuruşa geriledi. Bazı yerlerde üretici fiyatları 1 liraya kadar geriledi. Bin bir emekle ürettikleri üründen hak ettiği geliri elde edemeyen üreticilerimiz zor durumda. Fiyat düşüşleri nedeniyle üreticilerimiz mağdur olurken, yaşanan kalite kayıplarının ihracatta yarattığı sıkıntı da fiyatları düşürerek üreticimize zarar veriyor.”

-Türkiye ihracatta üçüncü-

Üretimde birinci olan Türkiye’nin ihracatta ABD ve Şili’nin ardından üçüncü sırada yer alan Bayraktar, “ABD kiraz üretiminin yüzde 27,4’ünü, Şili kiraz üretiminin yüzde 69,5’ini ihracata yöneltirken, ülkemiz kiraz üretimini ancak yüzde 11,4’ünü ihraç etmektedir. Son yıllarda ihracat miktarımız 50-60 bin ton civarında seyretmektedir. Yapılan ihracat karşılığında yıllara göre, 145-155 milyon dolar gelir elde edilmektedir” dedi.

-Yapılması gerekenler-

Bayraktar, kiraz üretiminin üreticilere ve ülke ekonomisine olan katkısının artırılması için yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:

“Kirazda çatlamaya yol açan olgunluk döneminde meydana gelen aşırı yağışlar, ürünün pazar değerini düşürdüğü gibi, sağlam kalan ürünün de dayanımını azaltarak hem üreticilerimizi hem ihracatçılarımızı mağdur etmektedir. Bundan dolayı, aşırı yağışların meyvelere verdiği zararlar sigorta kapsamına alınmalıdır.

İhracat edilen ürün miktarının ve rekabet gücümüzün artırılması bakımından üretim, alıcı ülke talepleri doğrultusunda yönlendirilmeli, mevcut pazarların korunmasının yanı sıra, yeni pazarlar üzerinde çalışılmalıdır.

Meyvecilik uzun soluklu bir üretim faaliyetidir. Özellikle bahçe kurarken yapılacak bir hatanın sonradan telafisi mümkün olmamaktadır. Bu nedenle yatırımlar planlanırken daha titiz ve dikkatli olunmalı.”

Bayraktar, zamanla verim ve ağaç sayısına bağlı olarak görülen üretim artışının sevindirici olmakla birlikte, artan üretimin gereği gibi değerlendirilmesi, üreticilere ve ülke ekonomisine katkı sağlaması gerektiğini, bunun temenni ettiklerini bildirdi.

İllere ve yıllara göre kiraz üretimi ile miktar ve değer olarak ihracat rakamları şöyle:

İllere göre kiraz üretimi: İller	2014 Yılı Üretimi (Ton)	Değişim (Yüzde)
Konya	51.201	11,5
İzmir	41.023	9,2
Afyon	36.943	8,3
Manisa	33.694	7,6
Bursa	26.621	6,0
Antalya	21.996	4,9
Isparta	21.364	4,8
Denizli	19.771	4,4
Çanakkale	18.286	4,1
Kahramanmaraş	17.000	3,8
Mersin	14.638	3,3
Kütahya	13.925	3,1
Karaman	11.408	2,6
Kocaeli	8.194	1,8
Bilecik	7.979	1,8
Sakarya	7.623	1,7
Balıkesir	6.113	1,4
Ankara	6.065	1,4
Eskişehir	5.470	1,2
Niğde	4.998	1,1
Gaziantep	4.951	1,1
Aydın	4.512	1,0
Amasya	4.261	1,0
Diğer	57.520	12,9
Toplam	445.556	100,0

Kaynak: TÜİK

 

Yıllara göre kiraz üretimi:

 

Yıllar	Toplu Meyveliklerin Alanı (Dekar)	Üretim (Ton)
2000	290.000	230.000
2001	302.000	250.000
2002	310.000	210.000
2003	350.000	265.000
2004	376.500	245.000
2005	430.000	280.000
2006	488.604	310.254
2007	555.111	398.141
2008	597.510	338.361
2009	624.585	417.694
2010	670.459	417.905
2011	699.846	438.550
2012	744.138	470.887
2013	764.594	494.325
2014	790.420	445.556
2015(x)	–	520.776

Kaynak: TÜİK birinci tahmin rakamı.

 

Yıllara göre ihracat:

Yıl	İhracat Miktar (Ton)	İhracat Değer (Dolar)
2005	34.793	92.146.470
2006	53.867	129.180.429
2007	57.019	144.156.849
2008	28.549	113.445.137
2009	50.785	132.578.586
2010	62.819	144.670.536
2011	46.477	131.001.145
2012	55.039	156.393.735
2013	53.467	154.716.997
2014	49.758	145.031.852